म्यानमार देशाचे नाव ब्रह्मदेश असे होते का? याचा ब्रह्मदेवाशी काही संबंध आहे का?

हो संबंध आहे (आणि नाही पण!). ब्रम्हदेश नावाच्या उगमाबद्दल इतिहासकारांमध्ये भिन्न भिन्न मतप्रवाह दिसून येतात. भारतामध्ये म्यानमार ह्या देशाला ब्रम्हदेश म्हणून ओळखले जाते. अन्यत्र ह्या देशाला बर्मा म्हणून ओळखले जायचे (अजून पण काही देशांत हेच नाव प्रचलित आहे).

  1. ब्रम्हदेश नावाचा एक अर्थ असा निघतो की ब्राम्हणांचा प्रदेश (लँड ऑफ ब्राम्हण)
  2. दुसरा अर्थ असा पण निघतो की ब्रम्हदेवाचा प्रदेश (लँड ऑफ ब्रम्हा)

अनेक भारतीय इतिहासकार जसे की निहार रंजन रे, कालिदास नाग, इ. ह्या मताचे आहेत की ब्रम्हदेश ह्या नावाचा संस्कृत भाषेशी संबंध आहे. रे ह्यांनी त्यांच्या 'ब्राह्मणीकल गॉड्स इन बर्मा' ह्या पुस्तकामध्ये असे नमुद केले आहे की ब्रम्हदेशातील अनेक जागांची नावे ही संस्कृत मधून घेतलेली आहेत. तसेच स्थानिक मोन लोकांच्या शिलालेखांत ब्रम्हदेशातील ब्राम्हण आणि ब्राम्हण संस्कृतीबद्दल उल्लेख केलेला आढळतो असे पण त्यांचे म्हणणे आहे.

तसेच महाभारतामध्ये पण आपल्याला बर्माक आणि शर्माक ह्या दोन देशांच्या नावाचा संदर्भ आढळतो. ही दोन्ही नावे म्हणजे ब्रम्हदेश आणि श्यामदेश (आताचा थायलंड) ह्यांची जुनी नावे असावीत असा समज आहे. जेव्हा भीम पूर्वेकडील राज्ये काबीज करण्याच्या मोहिमेवर निघालेला तेव्हा त्याने हे दोन्ही प्रदेश काबीज केलेले.

फोटो स्रोत - गूगल

असे जरी असले तरी ह्या देशाचा जुना इतिहास सापडत नाही. साधारणतः १२ व्या शतकापासूनचा इतिहास उपलब्ध आहे.

म्यानमारमधील बहुतेक इतिहासकार हे ब्रम्हदेश नाव आणि संस्कृत ह्यांचे कनेक्शन असल्याचे मान्य करतात.

ह्या देशाला सुवर्णभूमी म्हणून पण ओळखले जायचे.

मे १९८९ मध्ये ह्या देशातील लष्करी अधिपत्याखाली असणाऱ्या सरकारने प्रचलित असलेले बर्मा हे नाव बदलून म्यानमार असे केले. तसेच अनेक शहरांची नावे पण बदलली जसे की रंगूनचे नवीन नाव यांगून करण्यात आले.

[1] [2] [3]

तळटीपा

[1] The Origin of The Name "Myanmar" - Myanmar Tours
[2] Why This Beautiful Country Is Known by Two Names
[3] https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/jspui/bitstream/10603/203977/7/07_chapter%25202.pdf&ved=2ahUKEwje14v3iKnlAhUBjeYKHXH8Av0QFjAPegQIChAB&usg=AOvVaw32c_VYxXMQbBCALhba8iMG


बौद्ध धर्मात इंद्र आणि ब्रह्मदेवाची 'sakka' 'thagya' अशी नावे दिसून येतात. एका बौद्ध दंत कथेनुसार एकदा इंद्र आणि ब्रह्मा यात वाद झाला आणि पृथ्वीवर एका ऋषिकडे वाद सोडवायला गेले. इंद्र जिंकल्यावर ठरल्याप्रमाणे त्याने ब्रह्माचे डोके कापले, पण इंद्राला हा प्रश्न पडला की डोक्याचे करायचे काय. जमिनीत पुरले तर ती वाळवंट होईल, पाण्यात टाकले तर पाणी संपेल म्हणून ७ देवतांना आवाहन केले की तुम्ही डोके तुमच्याकडे ठेवा. डोके हस्तांतर करण्याचा दिवस म्हणजे नवीन वर्ष सुरू समजण्यात येईल. हाच म्यानमार मधला Thingyan नावाचा सण असतो ज्याला नवीन वर्षाची सुरुवात मानले जाते. ह्यावरून शक्यता नाकारता येणार नाही की ब्रहदेश हे नाव ब्रह्मदेव यावरून पडले असावे.

थायलंडचा पूर्वी सयाम असा उल्लेख होत असे. त्यामुळे शामदेश हे पूर्वी त्याचे नांव असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
हो बरोबर. ते नाव १९३९ मध्ये बदलण्यात आले.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

क्यों असरदार होते हैं बीज मंत्र?

क्यों असरदार होते हैं बीज मंत्र? व्यावहारिक जीवन में किसी समस्या के समाधान के लिए जब धार्मिक उपायों को अपनाया जाता है, तो उनमें मंत्र शक्ति को बहुत प्रभावी माना जाता है। मंत्र जप में भी बीज मंत्रों द्वारा देव उपासना वांछित सिद्धि या फल प्राप्त करने के लिए बहुत असरदार मानी जाती है। खासतौर पर तंत्र विज्ञान में बीज मंत्रों की बहुत अहमियत है। यहां जानते हैं क्या होते हैं बीज मंत्र और उनके प्रभावी होने के कारण। असल में बीज मंत्र देव शक्तियों के प्रतीक है। बीज मंत्र के अक्षर उनमें छुपी शक्तियों और देवी-देवताओं के दिव्य रूप के संकेत होते हैं। जिनका गहरा अर्थ होता है। अलग-अलग बीज मंत्र सामूहिक रूप से देवीय ऊर्जा पैदा करते हैं। यही कारण है कि जब किसी देवी-देवताओं के मंत्र विशेष के साथ बीज मंत्र बोले जाते हैं तो उस मंत्र का प्रभाव बढ़ जाता है। धार्मिक दृष्टि से बीज मंत्रों की ताकत इतनी अधिक होती है कि वह देव शक्तियों को भी वश में कर लेती है और मंत्र जप, यज्ञ के माध्यम से दिखाई देने वाले सकारात्मक परिणामा ईश्वरीय कृपा की अनुभूति करा देते हैं। यही कारण है कि हिन्दू धर्म में गायत्री एवं महामृत्युंज...
Read more

इतिहास लेखन पद्धति

इतिहासलेखनपद्धति इतिहासलेखनपद्धति :  प्राचीन काळापासून आधुनिक काळापर्यंत उपलब्ध पुराव्यांवरून त्या त्या काळातील मानवी प्रयत्‍न, सामाजिक जीवनातील घडामोडी व परिस्थिती यांविषयी स्थळ, काळ व व्यक्ती यांच्या निर्देशांसह जे लेखन केले जाते, त्यास इतिहासलेखन म्हणतात. इतिहासलेखनास प्रथम केव्हा सुरुवात झाली हे ज्ञात नाही तथापि ईजिप्त, ॲसिरिया, बॅबिलोनिया, चीन वगैरे देशांत इ. स. पू. १५०० पासून पुढे इतिहासविषयक काही लेखन केलेले आढळते. त्यांत राजांच्या कुळी, त्यांचे पराक्रम व तत्संबंधित माहिती ग्रथित केलेली आहे. बहुतेक लेखनावर तत्कालीन धर्माचे वर्चस्व आढळते आणि बहुसंख्या लेखन शिलालेख, मृत्पात्रे, भाजलेल्या मातीच्या विटा व पपायरसे (ईजिप्तमधील कागद), भूर्जपत्रे, ताडपत्रे, कातडी ह्यांवर लिहिलेले असून गद्यापेक्षा पद्याचा त्यात अधिक उपयोग केलेला आहे. मात्र शास्त्रशुद्ध इतिहासलेखनाऐवजी पुराणकथा व दंतकथांचाच त्यात अधिक भरणा आढळतो. त्यामुळे वरील इतिहासलेखनावरून तत्कालीन समाजाची, त्यांच्या चालीरीतींची व धार्मिक कल्पनांची माहिती मिळत असली, तरी तत्कालीन राजकीय घडामोडींची विश्वसनीय माहिती उपलब्ध होत नाही. म...
Read more

अनुसूचित जाती व जमाती

Image
अनुसूचित जाती व जमाती > समाजशास्त्र > अनुसूचित जाती व जमाती अनुसूचित जाती व जमाती  : भारतीय संविधानाच्या ३४१ व ३४२ या अनुच्छेदांनुसार मागासलेले म्हणून जे वर्ग राष्ट्रपतींद्वारा जाहीर केले जातात, त्यांपैकी अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती ह्या संख्येच्या व त्यांच्या समस्यांच्या व्यापकतेच्या दृष्टीने अधिक महत्त्वाच्या गणल्या जातात. या व्यतिरिक्त इतर कोणते वर्ग मागासलेले म्हणून स्वीकारावेत, याचा निर्णय राज्य सरकारांवर सोपविला आहे याशिवाय महाराष्ट्र शासनाने आणखी दोन वर्गांना मागासलेले म्हणून मान्यता दिलेली आहे. यांत (१) विमुक्त जाती व भटक्या जमाती आणि (२) नवदीक्षित बौद्ध व आर्थिक दृष्ट्या मागासलेले यांचा समावेश होतो [→विमुक्त जाती].  अनुसूचित जाती  : अनुसूचित जाती ही संज्ञा प्रथम सायमन कमिशनने वापरली व तीच पुढे १९३५च्या कायद्यात अंतर्भूत करण्यात आली. सामान्यतः अस्पृश्य मानल्या गेलेल्या जातींचा समावेश अनुसूचित जातीत होतो. १९३५च्या कायद्याच्या परिशिष्टात अशा अनुसूचित जातींची पहिली अधिकृत यादी प्रकाशित करण्यात आली. अनुसूचित जातींची संख्या १९६१ सालच्या जनगणनेप्रमाणे अदमा...
Read more